(Riazat Buriro) ڪتاب ”سنڌي ٻولي: لفظ، لغت ۽ لکيت“ جو پيش لفظ - رياضت ٻرڙو

ڪتاب: سنڌي ٻولي: لفظ، لغت ۽ لکيت

ليکڪ: ڊاڪٽر محبت ٻرڙو

سهيڙيندڙ: رياضت ٻرڙو

پهريون ڇاپو: اپريل 2003ع

صفحا: 112

ڇپائيندڙ: ڊاڪٽر محبت اڪيڊمي قنبر

رياضت ٻرڙو

ڊاڪٽر محبت ٻرڙي جي ڪتاب

”سنڌي ٻولي: لفظ، لغت ۽ لکيت“ جو پيش لفظ

ٻوليءَ جي سلسلي ۾ لکيل، ڊاڪٽر محبت ٻرڙي جي زرخيز ذهن مان سرجيل مقالن ۽ مضمونن جي هڪ ٻي سهيڙ ”سنڌي ٻولي: لفظ، لغت ۽ لکيت“ عنوان هيٺ ڪتابي روپ ۾، ڊاڪٽر محبت جي ڇهين ورسيءَ جي موقعي تي نرواري پئي وڃي، ته جيئن هِن عالم ماڻهوءَ جي، پنهنجي ٻوليءَ لاءِ ڪيل تخليقي، تحقيقي ۽ علمي-تنقيدي پيشڪش مان لاڀ پِرائي سگھجي.

هن ڪتاب جو پهريون مقالو ”/هِڪ/: حقيقت ڇا آهي؟“ هڪ انوکو مقالو آهي، جنهن ۾ هڪ لفظ جي ڇنڊڇاڻ ڪيل آهي. هيءُ مقالو به، دراصل، ڊاڪٽر محبت جي ان علمي راءِ جو تسلسل آهي ته جيڪو به لفظ سنڌي ٻوليءَ جو مفرد/بنيادي/پهريتو سمجھيو ۽ سمجھايو وڃي ٿو سو حقيقت ۾ مفرد لفظ ناهي: پيڙهائتو لفظ اڃا اڳڀرو آهي.

ڪتاب ”سائنسي ڄاڻ“ جو پيش لفظ - رياضت ٻرڙو (Riazat Buriro)

ڪتاب: سائنسي ڄاڻ

ليکڪ: اجمل هدى ڀٽو

پهريون ڇاپو: جُون 2002ع

صفحا: 96

ڇپائيندڙ: ڊاڪٽر محبت اڪيڊمي قنبر

رياضت ٻرڙو

اجمل هدى ڀُٽي جي ڪتاب

”سائنسي ڄاڻ“ جو پيش لفظ

ڊاڪٽر محبت اڪيڊمي قنبر جو نئون ڪتاب ”سائنسي ڄاڻ“ اوهان جي هٿن ۾ آهي. هن ڪتاب ۾ سائنس جي مختلف شاخن بابت ۽ ٻي ڪجھ اهم ڄاڻ، ڪوشش ڪري اهڙي چونڊيل ڏني وئي آهي جيڪا تقريباً مستقل نوعيت جي آهي، ان ڪري ئي ڪتاب ڪيتري عرصي تائين پڙهندڙن کي لاڀ ڏيندو رهندو. اها ڄاڻ پڙهندڙن جي سهولت ڪارڻ سوالن ۽ جوابن جي صورت ۾ مرتب ڪيل آهي، ته جيئن سولائيءَ سان هڪ ٻئي کي ٻڌائي، ياد به ڪري سگهجي.

ممڪن آهي ته ڪي پڙهندڙ اهو سوچن ته مارڪيٽ ۾ سائنسي ڄاڻ جا انگريزي توڙي اردو ٻولين ۾ ڪيترائي ڪتاب ۽ سنڌي ٻوليءَ ۾ پڻ ڪجھ ڪتاب موجود آهن، ته پوءِ هن نئين سائنسي ڄاڻ جي ڪتاب جي ڪهڙي ضرورت آهي.

ڪتاب ”ٻوليءَ جو بڻ“ جو پيش لفظ - رياضت ٻرڙو (Riazat Buriro)

ڪتاب: ٻوليءَ جو بڻ

ليکڪ: ڊاڪٽر محبت ٻرڙو

پيشڪش: رياضت ٻرڙو

پهريون ڇاپو: اپريل 2002ع

صفحا: 191

ڇپائيندڙ: ڊاڪٽر محبت اڪيڊمي قنبر

رياضت ٻرڙو

ڊاڪٽر محبت ٻرڙي جي ڪتاب

”ٻوليءَ جو بڻ“ جو پيش لفظ

روايت موجب، مٺڙي ڀاءُ ڊاڪٽر محبت ٻرڙي جي پنجين ورسيءَ جي موقعي تي به، سندس ڪتاب ڇپرائي، سنڌي علمي ۽ ادبي دنيا جي عالمن، محققن، اديبن ۽ پڙهندڙن جي خدمت ۾ پيش ڪري رهيا آهيون.

ادا محبت ٻرڙي جي وفات (9-اپريل 1997ع) کان پوءِ هر سال ”ڊاڪٽر محبت اڪيڊمي“ پاران منعقد ٿيندڙ سندس ورسين تي، هيٺيان ڪتاب ڇپيا آهن:

(1) انسائيڪلوپيڊيا سنڌيڪا (1998ع)، ڇپائيندڙ: ڊاڪٽر محبت اڪيڊمي قنبر

(2) ماڻهو ۽ ماڻهپو (1999ع)، ڇپائيندڙ: ڊاڪٽر محبت اڪيڊمي قنبر

(3) اچو ته پنهنجي سنڌي لکت سنواريون (2000ع)، ڇپائيندڙ: سنڌيڪا اڪيڊمي ڪراچي

(4) يادُون ۽ سُڪون (2001ع)، ڇپائيندڙ: ڊاڪٽر محبت اڪيڊمي قنبر

۽ هاڻ:

(5) ٻوليءَ جو بُڻ (2002ع)، ڇپائيندڙ: ڊاڪٽر محبت اڪيڊمي قنبر

- ”انسائيڪلوپيڊيا سِنڌيڪا“، جيئن عنوان مان پڌرو آهي، ته سنڌي ٻوليءَ ۾ انسائيڪلوپيڊيا جوڙڻ جي طريقيڪار ۽ ان بابت مضمونن تي مشتمل آهي، جڏهن ته ان ئي ڪتاب جو ٻيو ڀاڱو سنڌي ٻوليءَ ۾ اصطلاحسازيءَ جي اهميت ۽ واٽ تي بحث ڪري ٿو ۽ اصطلاحسازيءَ جو طريقيڪار ڏَسي ٿو.

ڪتاب ”يادون ۽ سُڪون“ جو پيش لفظ - رياضت ٻرڙو (Riazat Buriro)

ڪتاب: يادون ۽ سُڪون

ليکڪ: ڊاڪٽر محبت ٻرڙو

سهيڙيندڙ: رياضت ٻرڙو

پهريون ڇاپو: اپريل 2001ع

صفحا: 112

ڇپائيندڙ: ڊاڪٽر محبت اڪيڊمي قمبر

رياضت ٻرڙو

ڊاڪٽر محبت ٻرڙي جي ڪتاب

”يادون ۽ سُڪون“ جو پيش لفظ

ڊاڪٽر محبت ٻرڙي جا جيڪي به ڪتاب ڇپيا آهن، اهي سياسي-تنقيدي ادب، مضمون نويسيءَ ۽ تحقيق بابت آهن، جھڙوڪ: ’...جيڪو سچ چوي‘، ’سنڌي عوام جو قومي اتحاد ۽ ڪي سازشي‘، ’سنڌي مار سورما‘، ’اٽڪ قلعي کان‘ (ترجمو)، ’انسائيلڪوپيڊيا سنڌيڪا‘، ’ماڻهو ۽ ماڻهپو‘، ۽ ’اچو ته پنهنجي سنڌي لکت سنواريون‘. ان حوالي سان ڊاڪٽر محبت ٻرڙو سياسي تنقيد نگار مضمون نويس ۽ محقق جي روپ ۾ نروار ٿئي ٿو، پر جڏهن سندس ڪهاڻين جو اڀياس ڪيون ٿا، ته پوءِ يقين سان چئي سگون ٿا ته جيڪڏهن هو سياست جي وهڪري ۾ پنهنجون لهرون پيدا نه ڪري ها ۽ بعد ۾ مضمون نويسيءَ توڙي مقالا نگاريءَ ۾ پنهنجي ذهني ولوڙ سڦل ٿيندي نه ڏيکاري ها، ته سنڌي ڪهاڻيءَ کي جمال ابڙي ۽ امر جليل جي دورن کان پوءِ ”محبت جو دور“ ڏئي سگھي ها.

ڪتاب ”آبشار“ جو مهاڳ - رياضت ٻرڙو (Riazat Buriro)

ڪتاب: آبشار

ليکڪ: جبران خليل جبران

سنڌيڪار: شفقت حسين وڌو

پهريون ڇاپو: جنوري 2000ع

صفحا: 72

ڇپائيندڙ: ڊاڪٽر محبت اڪيڊمي قمبر

رياضت ٻرڙو

شفقت حسين وڌي جي ترجمي ڪيل ڪتاب

”آبشار“ جو مهاڳ

ابناسي جبران ۽ ”آبشار“

جبران خليل جبران (ڄم: 6 جنوري 1883 ـــــ وفات: 10 اپريل 1931ع) جو نانءُ سنڌي پڙهندڙن لاءِ نئون نه آهي. هُو انهن ليکڪن مان آهي، جن جي لکڻين کي بي انتها پيار ۽ پنهنجائپ منجهان دنيا جي تمام گھڻن ماڻهن پڙهيو آهي ۽ سندس فڪر ۽ فن کي عزت جي نظرن سان ڏٺو آهي. ايتري قدر جو کيس لبنان جو ابناسي پيغامبر ۽ پنهنجي دور جو عالم (سَيوان، Savant) سمجهيو ويندو آهي.

هتي هڪ سوال ذهن ۾ اچي ٿو، ته نيٺ اها ڪهڙي سگهه آهي جيڪا لکڻين ۾ اها سونهن ۽ سمجهه سمائي ٿي، جيڪا کين امر بڻائي ٿي؟

هي سوال تنقيدي علم جي حوالي سان نئون نه آهي. ان بابت گھڻي وقت کان پئي سوچيو ويو آهي ۽ نَون رُخن کان ان بابت ويچار ونڊيا ويا آهن. هت مٿئين سوال جي لحاظ کان بحث جي گنجائش نه آهي. هن هنڌ مان ان سوال ۾ ڪتب آندل لفظن کي خليل جبران جي لکيتن جي پس منظر ۾ ڏسڻ چاهيان ٿو. ٻيءَ طرح چئجي، ته خليل جبران جي لکيتن ۾ اها ڪهڙي سگهه آهي جنهن هن جي فڪر ۽ فن کي عمومي توڻي خصوصي قبوليت ۽ مڃتا ڏياري ڪلاسڪس ۾ شامل ڪيو آهي؟

ڪتاب ”ماڻهو ۽ ماڻهپو“ جو پيش لفظ - رياضت ٻرڙو (Riazat Buriro)

ڪتاب: ماڻهو ۽ ماڻهپو

ليکڪ: ڊاڪٽر محبت ٻرڙو

سهيڙيندڙ: رياضت ٻرڙو

پهريون ڇاپو: اپريل 1999ع

صفحا: 112

ڇپائيندڙ: ڊاڪٽر محبت اڪيڊمي قمبر

رياضت ٻرڙو

ڊاڪٽر محبت ٻرڙي جي ڪتاب

”ماڻهو ۽ ماڻهپو“ جو پيش لفظ

ڊاڪٽر محبت ٻرڙي، منهنجي ڀاءُ جو نانءُ سندس وفات کان پوءِ علمي ۽ ادبي دنيا ۾ پنهنجي خصوصي حيثيت، مانُ ۽ مرتبو، وقت وِٿين جي گذرڻ سان ماڻيندو پيو وڃي، اهو اسان لاءِ سرهائيءَ جو اهڃاڻ آهي، پر هُو پاڻَ، پنهنجي مڃتا کي پسڻ لاءِ موجود ناهي، پنهنجي سوچ کي اڃا وڌيڪ سنواري، سُڌاري، سلجھائي پيش ڪندي، اسان سان مرڪَ ونڊڻ لاءِ ساڻ ناهي، اها ڏکوئيندڙ ڪيفيت آهي:

هڪ گھڙي ڏک جي، ٻي خوشيءَ جي آ،

ڪيفيت منهنجي زندگيءَ جي آ.

بهرحال، ڪڏهن ڏک، ڪڏهن سُک زندگيءَ سان سلهاڙيل آهن، وقت ته انهن ڏکن ۽ سُکن کي ياد ڏياريندڙ وٿ آهي. پنهنجي زندگيءَ جي واقعن ۾ وقت جي هڪ وٿ ڊاڪٽر محبت جي ورسي به آهي: گذريل سال 12-اپريل 98ع تي پهرين ورسي منعقد ڪئي وئي ۽ هاڻ 11-اپريل 99ع تي ٻي ورسي ٿي رهي آهي. ورسيءَ جي حوالي سان پهرين ڀيري ڊاڪٽر محبت جي مقالن، مضمونن ۽ علمي خطن تي مشتمل ڪتاب ”انسائيڪلوپيڊيا سنڌيڪا“ ڊاڪٽر محبت اڪيڊمي قنبر پاران ڇپرايو ويو ۽ هن ٻئي ڀيري ”ماڻهو ۽ ماڻهپو“ جي نالي سان هيءُ ڪتاب اوهان جي هٿن ۾ آهي، جنهن ۾ ڪجھ ڇپيل ۽ اڻ ڇپيل مضمون ۽ مقالا پيش ڪيا ويا آهن. اسين ڇپيل مضمونن لاءِ ماهوار ”ڪينجھر“ ۽ ”عبرت ميگزين“ جا ٿورائتا آهيون.

پنهنجي ڪوشش آهي ته ننڍي ڄمار ۾ ڀاءُ محبت عليءَ جيڪي گھڻ پاساوان علمي ۽ ادبي ڪم، جيتري قدر به پورا ڪيا، ڇپرايا وڃن ۽ گڏوگڏ انهن ڪمن جي آڌار تي، توڻي رِيس تي، وڌيڪ فڪري ڪاوشون به پيش ڪجن، پر انهن سڀني لاءِ وقت ۽ محنت جي گھرج آهي.

”ڊاڪٽر محبت اڪيڊمي“ جون وکون به انهيءَ راهه تي آهن، ۽ ان راهه تي وڌندڙ مڙني پانڌيئڙن کي ”اڪيڊمي“ پنهنجو ساٿاري سمجھي ٿي.

رياضت ٻرڙو

1999 ــــ 03 ــــ 20

قمبر

ڪتاب ”انسائيڪلوپيڊيا سنڌيڪا“ جو پيش لفظ - رياضت ٻرڙو (Riazat Buriro)

ڪتاب: انسائيڪلوپيڊيا سنڌيڪا

ليکڪ: ڊاڪٽر محبت ٻرڙو

سهيڙيندڙ: رياضت ٻرڙو

پهريون ڇاپو: اپريل 1998ع

صفحا: 112

ڇپائيندڙ: ڊاڪٽر محبت اڪيڊمي قمبر

رياضت ٻرڙو

ڊاڪٽر محبت ٻرڙي جي ڪتاب

”انسائيڪلوپيڊيا سنڌيڪا“ جو پيش لفظ

ڊاڪٽر محبت ٻرڙي، منهنجي محبتي ڀاءُ، جي 9-اپريل 1997ع تي، اوچتي جوانيءَ ۾، وجود ڌوڏيندڙ وفات کان پوءِ، اسان، ڪجھ سنگتي ـــــ خاص ڪري ستار هڪڙو، ڀائو در محمد ٻرڙو، خادم رند ۽ مان ـــــ اهو ئي سوچي سگھياسون ته سڄاڻ جو پرچار ڪندڙ پنهنجي اداري ’کيرٿر سائنس اڪيڊمي‘، جنهن جو ٻالڪپڻو 1989ع ۾ ’موهن جو دڙو سائنس ڪلب‘ جي نانءُ سان شروع ٿيو، جو نالو ’ڊاڪٽر محبت اڪيڊمي‘ رکجي، ته جيئن پنهنجي ڏيهه لاءِ مڙني ممڪن پاسن کان ذميواريون نڀائيندڙ هڪ ڏاهي سپوت جي مڃتا ڪرڻ سان گڏوگڏ ان جي ڪم جاري رکي ۽ سندس ياد کي حال سان سلهاڙي سگھجي.